SMED – analiza i optymalizacja czasu przezbrojeń

1.Do czego służy SMED

Program zapisuje przezbrojenie maszyny lub linii: kto, co, gdzie i kiedy robi od zatrzymania produkcji starego wyrobu do pierwszej dobrej sztuki nowego. Każda czynność jest przypisana do osoby i do elementu maszyny / stanowiska, a całość widać na poziomym wykresie Gantta: co dzieje się równolegle, co musi czekać na co i kto w tym czasie stoi.

Z analizy od razu odczytasz:

• czas postoju linii i ścieżkę krytyczną, czyli czynności, które ten czas wydłużają;
• podział na czynności wewnętrzne (INT) – możliwe tylko przy zatrzymanej maszynie – i zewnętrzne (EXT) – możliwe w czasie pracy maszyny;
• obciążenie i czas czekania każdej osoby w czasie postoju;
• miejsca do poprawy: czynności zewnętrzne wykonywane w postoju, konflikty osób, szukanie, chodzenie.

W instrukcji ćwiczymy na prostym przykładzie: przezbrojenie prasy wtryskowej P-12 z formy A na formę B – operator i ustawiacz, osiem czynności. Program ma też wbudowany większy przykład (cela spawania laserowego, Plik → Wczytaj przykład), na którym możesz ćwiczyć bez obaw – zmiany są tylko w Twojej sesji.

2.Ekran w skrócie

3.Pierwsza analiza krok po kroku

Ten rozdział prowadzi od pustego ekranu do pierwszych czynności. Zajmie około 5 minut.

3.1. Nowa analiza

1. Otwórz menu Plik i wybierz Nowa analiza.

   

2. Program pyta, czy porzucić bieżącą analizę. Kliknij OK.

   

Powstaje pusta analiza z dwiema pozycjami, które wyznaczają postój linii:

3.2. Dane analizy

1. Kliknij nazwę analizy w nagłówku („Nowa analiza SMED”).
2. Wpisz nazwę, linię / maszynę i wyroby (z → na). Firma jest opcjonalna. Kliknij OK.

3.3. Pierwsza czynność

1. W ostatnim wierszu tabeli kliknij „+ nowa czynność…”, wpisz nazwę czynności i naciśnij Enter.

   

2. Czynność pojawia się w tabeli i na wykresie, a kursor przechodzi do pola Osoba.

   

3. Uzupełnij pola: 1 Osoba (np. „Operator”), 2 Element / stanowisko (np. „Prasa”), 3 INT/EXT, 4 Czas. Tab przechodzi do następnego pola, Enter zatwierdza i schodzi wiersz niżej.

   

3.4. Kolejne czynności – i dlaczego potrzebne są połączenia

Dodaj tak samo kolejne czynności. Zauważ, że wszystkie zaczynają się w chwili 0 – program nie wie jeszcze, że jedna czeka na drugą:

Kolejność ustawiasz połączeniami (zależnościami): „ta czynność zaczyna się, gdy tamta się skończy”. Najszybciej: kliknij jedną czynność tej osoby i wybierz Edycja → Ułóż po kolei (połącz w łańcuch) – program połączy wszystkie czynności tej osoby jedna za drugą, w kolejności tabeli:

Jak je tworzyć i co się z nimi dzieje przy przesuwaniu – rozdział 6. Na koniec w kolumnie Poprzednicy kamienia START wpisz numer ostatniej czynności – wtedy kamień wyznacza koniec postoju.

4.Dodawanie czynności – wszystkie sposoby

Czynność dodasz na pięć sposobów. Wybierz ten, który w danej chwili jest najwygodniejszy.

4.1. Wiersz „+ nowa czynność…” na dole tabeli

Opisany wyżej (3.3). Jeżeli jakiś wiersz jest zaznaczony, nowa czynność dostaje jego osobę, element i film.

4.2. Przycisk „Dodaj czynność”

1. Kliknij pasek czynności, po której ma być nowa (na rysunku 1 – #5).
2. Kliknij Dodaj czynność na pasku narzędzi 2.
3. Nowa czynność 3 dostaje osobę i element zaznaczonej i zaczyna się w chwili jej końca. Kursor czeka w tabeli na nazwę.

4.3. Dwuklik na wykresie

Kliknij dwukrotnie w pustym miejscu wykresu, w grupie wybranej osoby, w chwili, w której czynność ma się zacząć. Nowa czynność dostaje tę osobę (przy grupowaniu wg elementu – element) i start w miejscu kliknięcia.

4.4. Wstawianie między wiersze tabeli

1. Najedź myszą na krawędź między dwoma wierszami tabeli – pojawi się linia i kółko + przy lewym brzegu. Kliknij kółko.

   

2. W okienku wpisz nazwę (możesz ją uzupełnić później), czas i wybierz, co ma się stać z dalszymi czynnościami. Kliknij Wstaw.

   

Warianty „co z czynnościami dalej”:

• wepnij w łańcuch zależności i przesuń dalsze czynności tej osoby (domyślnie) – nowa czynność czeka na wiersz nad nią, a wszystko, co czekało na ten wiersz, czeka teraz na nową; do tego najbliższa następna czynność tej samej osoby czeka na nową;
• tylko wepnij w łańcuch zależności;
• tylko przesuń dalsze czynności tej osoby;
• nic nie przesuwaj – nowa czynność dostaje tylko start na końcu wiersza nad nią.

Krawędź pod ostatnim wierszem dodaje czynność na końcu, krawędź nad pierwszym – przed nim; wtedy okienko pyta, czy nowa czynność kończy się w chwili startu pierwszej, czy zaczyna się razem z nią. Na telefonie kółka są widoczne cały czas. Podpowiadany czas wynika z czasów tej osoby (gdy większość jej czynności trwa 1–10 min – 1 min, 10–30 min – 10 min, od 30 min – 30 min, poniżej 1 min – 10 s; przy mniej niż 3 czynnościach – 1 min).

4.5. Podziel i Duplikuj

Na końcu każdego wiersza tabeli są przyciski Podziel, Scal i Usuń.

Podziel dzieli czynność na dwie połowy „(1 z 2)” i „(2 z 2)”. Druga czeka na pierwszą, a czynności, które czekały na koniec całości, czekają na koniec drugiej części. To podstawowy ruch SMED: wydzielasz część, którą da się zrobić zewnętrznie, i zmieniasz jej kod na EXT.

Edycja → Duplikuj tworzy kopię zaznaczonej czynności z nowym numerem – z tymi samymi danymi i poprzednikami, więc kopia startuje razem z oryginałem. Przydaje się, gdy tę samą pracę wykonuje druga osoba – zmień wtedy w kopii osobę.

4.6. Usuwanie i cofanie

• Usuń w wierszu albo klawisz Delete przy zaznaczonej pozycji – program pyta o potwierdzenie. Połączenia od tej pozycji też znikają.
• Każdą zmianę cofniesz przyciskiem ↶ albo Ctrl+Z (do 30 kroków), a przywrócisz przyciskiem ↷ albo Ctrl+Y.

4.7. Kolejność wierszy (↑ / ↓)

Przyciski ↑ i ↓ na końcu wiersza (także Edycja → Przesuń wiersz w górę / w dół albo Alt+↑ / Alt+↓ przy zaznaczonym wierszu) zamieniają numer pozycji z sąsiednią. Odwołania w kolumnie Poprzednicy program przepisuje sam, więc połączenia i czasy się nie zmieniają – zmienia się tylko numer i miejsce w tabeli. Tabela przełącza się wtedy na sortowanie wg numeru (Widok → Sortuj).

4.8. Zmiana wielu czynności naraz

1. Zaznacz czynności: Ctrl+klik – pojedynczo, Shift+klik – zakres (w tabeli albo na wykresie).
2. Wybierz Edycja → Zmień zaznaczone…, ustaw to, co ma się zmienić (INT/EXT, osoba, element, typ) – puste pola zostają bez zmian – i kliknij OK. Jeden Ctrl+Z cofa całą zmianę.

5.Przesuwanie czynności i zmiana czasu na wykresie

5.1. Przesunięcie czynności w czasie

1. Chwyć pasek myszą (lewy przycisk) i przeciągnij w lewo lub w prawo. Podczas przeciągania widać „ducha” paska i podpowiedź z nowym startem, np. #3 ▸ -9:00.
2. Puść przycisk. Start przyciąga się do kroku z Widok → Przyciąganie (domyślnie 10 s). Esc w trakcie przeciągania anuluje ruch.

Przeciągnięty start zapisuje się w kolumnie Start ≥ („nie wcześniej niż”). Możesz go też wpisać ręcznie w tabeli, a wyczyścić – usuwając wpis z tej kolumny.

5.2. Zmiana czasu trwania

1. Najedź na prawą krawędź paska – kursor zmienia się na ↔.
2. Przeciągnij krawędź w prawo (dłużej) albo w lewo (krócej). Podpowiedź pokazuje nowy czas.

Czas możesz też po prostu wpisać w kolumnie Czas w tabeli.

To pokazuje, po co są połączenia: zmieniasz jedną czynność, a reszta układa się sama.

6.Połączenia (zależności) – od podstaw

6.1. Co to jest połączenie

Połączenie mówi, na co czynność musi poczekać. Przykład: „Założenie nowej formy” (#6) może się zacząć dopiero, gdy skończy się „Zdjęcie starej formy” (#5). Na wykresie to strzałka od końca paska #5 do początku paska #6, a w tabeli – wpis 5FS w kolumnie Poprzednicy wiersza #6. Czynność #5 to poprzednik, #6 – następnik.

Dzięki połączeniom:

• czynności układają się same we właściwej kolejności – nie musisz liczyć startów;
• gdy zmienisz czas lub położenie jednej czynności, następne przesuwają się za nią;
• program wie, które czynności tworzą ścieżkę krytyczną (gruba ramka) – to one decydują o długości postoju.

6.2. Jak połączyć dwie czynności na wykresie

1. Najedź myszą na pasek poprzednika. Na jego prawym końcu pojawi się małe kółko.

   

2. Chwyć kółko 1 i przeciągnij je na pasek czynności, która ma czekać 2. Pasek docelowy podświetla się, a podpowiedź pokazuje, co powstanie, np. #3 → #6 FS. Puść przycisk.

   

3. Powstaje strzałka. Jeśli następnik musiał się przesunąć, przesuwa się od razu.

   

6.3. Cztery typy połączeń

Każde połączenie może mieć opóźnienie: 7FS+30 – start 30 s po końcu #7; ujemne 9FF-1:00 to zakładka (nakładanie się).

6.4. Co się dzieje przy przesuwaniu połączonych czynności

To najważniejsza zasada programu: połączenie zawsze obowiązuje. Program pilnuje go w obie strony.

a) Przesuwasz poprzednika – następniki idą za nim

Tak samo działa wydłużenie poprzednika (rozdział 5.2). Gdy poprzednika przesuniesz z powrotem w lewo, następniki też wrócą – chyba że któryś sam przesunąłeś później (punkt b).

b) Przesuwasz następnika później – strzałka robi się przerywana

Żeby #7 znowu zaczynała się zaraz po #6, przeciągnij ją z powrotem do końca #6 albo wyczyść jej pole Start ≥ w tabeli.

c) Przesuwasz następnika wcześniej, niż pozwala połączenie – blokada

Dzięki temu połączenia nie rozerwiesz przypadkiem. Jeżeli naprawdę już nie obowiązuje (np. w nowym sposobie pracy #7 można robić wcześniej), kliknij w komunikacie przycisk Rozłącz #6 → #7 (komunikat znika po kilku sekundach; zawsze możesz też rozłączyć przez strzałkę – punkt d).

d) Rozłączenie

Po rozłączeniu czynność jest wolna – możesz ją przesunąć dowolnie:

Inne sposoby rozłączenia: kliknij strzałkę i wybierz Rozłącz (6.5) albo usuń numer z kolumny Poprzednicy (6.6).

6.5. Zmiana typu i opóźnienia połączenia

1. Kliknij strzałkę na wykresie (najłatwiej jej pionowy odcinek).

   

2. W okienku wybierz 1 typ, wpisz 2 opóźnienie (np. 30, 0:30, -1m) i kliknij Zapisz. Przycisk 3 Rozłącz usuwa połączenie.

   

6.6. Przełączenie połączenia na inną czynność

Myszą: chwyć strzałkę blisko końca, który chcesz przenieść 1 (grot – zmienia się czynność, która czeka; początek – czynność, na którą się czeka), przeciągnij na inny pasek 2 i puść. Typ i opóźnienie połączenia zostają. Zwykłe kliknięcie strzałki (bez przeciągania) otwiera okno z 6.5.

W tabeli: zmień wpis w kolumnie Poprzednicy:

1. Kliknij komórkę Poprzednicy czynności, wpisz nowy numer (na rysunku „6” zamiast „5FS”) i naciśnij Enter.

   

2. Strzałka na wykresie od razu prowadzi od nowej czynności, a następnik przesuwa się na jej koniec.

   

Łańcuchy i gałęzie. Czynność może mieć kilku poprzedników – wtedy czeka na wszystkie (6; 9). Jedna czynność może być poprzednikiem wielu następnych – wtedy praca rozgałęzia się na równoległe wątki, np. po zdjęciu formy (#5) operator zakłada nową (#6), a ustawiacz odwozi starą (#10).

6.7. Zapis w kolumnie „Poprzednicy”

Numery pozycji oddzielone średnikiem, z typem i opcjonalnym opóźnieniem: 12; 15SS; 7FS+30; 9FF-1:00. Sam numer oznacza FS. Przyjmowane są też polskie skróty z MS Project: ZR (= FS), RR (= SS), ZZ (= FF), RZ (= SF).

6.8. Wygląd strzałek

• Strzałka ciągła – połączenie wyznacza start czynności.
• Przerywana – połączenie jest spełnione z zapasem (czynność przesunięta później).
• Pogrubiona, czarna – ścieżka krytyczna.
• Po kliknięciu paska jego strzałki są podświetlone na niebiesko, pozostałe przygasają.
• Najechanie na strzałkę pokazuje dymek: od której do której pozycji, typ, opóźnienie.
• Gdy wykres jest zbyt gęsty, strzałki wyłączysz w Widok → Pokaż strzałki zależności.

6.9. Linia odniesienia jako poprzednik

Linia odniesienia to pionowa linia w wybranej chwili, np. „wózek z nową formą jest przy prasie po 3 minutach”. Czynność połączona z linią nie zacznie się przed nią.

1. Kliknij Dodaj linię odniesienia… na pasku narzędzi, wpisz nazwę i czas od stopu (może być ujemny). OK.

   

2. W kolumnie Poprzednicy czynności dopisz numer linii (np. 5; 11).

7.Pozycje analizy

Analiza składa się z pozycji trzech rodzajów (kolumna Rodzaj w tabeli):

Czynność wykonywana przez dwie osoby

Wpisz ją jako dwa wiersze – po jednym dla każdej osoby – i połącz je typem SS (startują razem). W przykładzie spawarki: #15 operator wyjmuje przyrząd, #16 technik pomaga przy balanserze, 15SS.

8.Czas i oś czasu

Chwila 0 to zatrzymanie linii – ostatnia dobra sztuka starego wyrobu. Czynności przed stopem (np. przygotowanie narzędzi) mają czas ujemny, np. -8:00.

Jak wpisywać czas

Wielkość liter i spacje nie mają znaczenia. W zapisie z dwukropkiem minuty i sekundy muszą być od 0 do 59. Po zapisie z dwukropkiem może stać „min” albo „h”, tak jak program pokazuje czasy (1:30 min). Podczas pisania pod polem widać, jak program odczytał wpis, np. 0h23m4s = 00:23:04; listę zapisów pokazuje dymek po najechaniu na pole.

Sposób wyświetlania wybierasz w Widok → Jednostka czasu: min:s, sekundy albo minuty. Nie zmienia on sposobu wpisywania – sama liczba to zawsze sekundy.

Czasy w dymkach, wskaźnikach, komunikatach i na paskach mają jednostkę: s, min albo h (tak samo po polsku i po angielsku), np. 3:00 min, 1:26:30 h. W tabeli jednostka stoi w nagłówku kolumny (np. Czas [min]), a na osi wykresu – w lewym górnym rogu.

Skąd bierze się start czynności

• Bez poprzedników i bez „Start ≥” czynność zaczyna się w chwili 0.
• Pole Start ≥ to „nie wcześniej niż” – czynność może zacząć się w dowolnym miejscu osi. Ustawia je też przeciągnięcie paska.
• Z poprzednikami czynność zaczyna się najwcześniej, jak pozwalają zależności, ale nie wcześniej niż „Start ≥”.

Postój linii

Postój liczy się od pozycji Początek postoju do pozycji Koniec postoju – ustawiasz je w Dane analizy. Bez wskazania: od chwili 0 do końca ostatniej czynności wewnętrznej.

9.Praca na wykresie

Krok po kroku: przesuwanie i zmiana czasu – rozdział 5, połączenia – rozdział 6.

Dymek pozycji

Ten sam dymek pokazuje się nad paskiem, rombem, linią odniesienia i nad nazwą wiersza w lewej kolumnie. Ma sekcje (pusta sekcja nie jest pokazywana):

• Osoba i czynność – osoba, numer i pełny opis (zawinięty), element / stanowisko, INT / EXT z kolorem i typ czynności.
• Czas – start → koniec · czas trwania; położenie względem postoju (przed stopem, w postoju, po starcie, albo ile minut w postoju); Na ścieżce krytycznej albo zapas; „Start ≥”, jeśli ustawiono go ręcznie.
• Zależności – poprzedniki z typem (np. „koniec → start, +0:30 min”) i następniki. Widać po 3 pozycje; [+] jeszcze N rozwija kolejne (do 10), [−] zwiń chowa. Gdy jest ich jeszcze więcej, dymek podaje liczbę (poprzedniki pozycji widać też w tabeli, w kolumnie Poprzednicy).
• Uwagi – ostrzeżenia tej pozycji (⚠, np. konflikt osoby, zewnętrzna w czasie postoju) i Twoje uwagi.

Dymek zostaje, gdy najedziesz na niego myszą – można go wtedy przewinąć i rozwinąć listy. Znika po odsunięciu myszy, po kliknięciu poza nim albo klawiszem Esc.

Oznaczenia pasków

• Kolor – wg ustawienia Kolor pasków wg (domyślnie INT czerwony, EXT zielony z jasnym paskiem u dołu).
• Gruba ciemna ramka – ścieżka krytyczna.
• Czerwona przerywana ramka – konflikt: ta sama osoba w tym samym czasie w dwóch czynnościach.
• Niebieska ramka – pozycja zaznaczona.

10.Tabela czynności

Każde pole jest edytowalne. Zmiana zapisuje się po Enter, Tab albo kliknięciu obok; Esc przywraca poprzednią wartość.

Wiersze mają bardzo jasne tło: czerwone – czynność wewnętrzna (INT), zielone – zewnętrzna (EXT); kandydaci do usprawnienia są kreskowani na szaro (rozdział 15). To samo tło jest w raporcie do druku i w pliku Excel.

Ostatni wiersz „+ nowa czynność…” dodaje pozycję; jeśli jakiś wiersz jest zaznaczony, nowa czynność dostaje jego osobę i element. Kolejność wierszy: Widok → Sortuj – wg startu (domyślnie) albo wg numeru.

Dłuższe teksty zawijają się, a wiersz rośnie tak, żeby była widoczna cała treść.

Szerokość kolumn: przeciągnij prawą krawędź nagłówka kolumny. Dwuklik na krawędzi dopasowuje szerokość do najdłuższego tekstu w kolumnie. Prawy przycisk myszy na nagłówku otwiera menu: − Zwęź / + Poszerz (o 20 px, menu zostaje otwarte), Dopasuj do treści, Domyślna szerokość tej kolumny, Przywróć szerokości kolumn (to samo jest w menu Widok). Szerokości zapamiętuje Twoja przeglądarka na tym komputerze – nie zależą od projektu. Na telefonie szerokości są automatyczne.

Ukrywanie kolumn: przycisk Kolumny… na prawym końcu paska zakładek (obok „Kolumny filmu”) otwiera listę kolumn – zaznaczone są ukryte. Pokaż wszystkie przywraca pełną tabelę. Nr i Czynność są zawsze widoczne, kolumny filmu włączasz osobnym przyciskiem. Ukryte kolumny nie trafiają do raportu do druku ani do „Kopiuj tabelę”; eksport do Excela (XLSX) ma zawsze wszystkie kolumny. Wybór zapamiętuje przeglądarka, a przycisk pokazuje liczbę ukrytych kolumn.

Czasy z filmu

Gdy analizujesz nagranie, włącz kolumny filmu przyciskiem Kolumny filmu na prawym końcu paska zakładek nad tabelą (albo Widok → Pokaż kolumny filmu). W tabeli pojawią się kolumny Film (nazwa pliku), Film od i Film do (czas na zegarze filmu), Korekta i Powód korekty. Po wpisaniu Film od i Film do program sam wylicza kolumnę Czas: Czas = Film do − Film od + Korekta. Przykład: 01:02 → 01:30 to 28 s; korekta -10 (np. „pytaliśmy operatora”) daje 18 s. Korekta dodatnia (np. +5, „ktoś biegł”) wydłuża czas.

Kolumny filmu są pomocnicze – wykres i wskaźniki liczą się z kolumny Czas. Gdy zmienisz Czas ręcznie, czasy z filmu zostają, ale są przekreślone (nieaktualne). Czas z filmu przywracasz przyciskiem ↺ przy przekreślonych czasach albo klawiszem Enter w polu Film od, Film do lub Korekta (nawet bez zmiany wartości); zmiana tych pól też przelicza Czas na nowo. Nazwa filmu trafia do podpowiedzi, a nowy wiersz dodany pod wierszem z filmem dostaje ten sam film i jako Film od – Film do wiersza powyżej, więc zwykle wpisujesz tylko kolejne „Film do”. Dymek czynności pokazuje, z którego filmu i fragmentu pochodzi czas oraz korektę z powodem.

Scalanie czynności

Scalić można kolejne czynności jednej osoby, które następują zaraz po sobie (przerwa nie dłuższa niż krok przyciągania). Kliknij Scal przy pierwszej czynności i w okienku wybierz, do której scalić – lista zawiera tylko możliwy zakres. Możesz też zaznaczyć czynności Ctrl+klikiem (pojedynczo) albo Shift+klikiem (zakres) w tabeli lub na wykresie i wybrać Edycja → Scal zaznaczone; program weźmie najdłuższy poprawny ciąg i napisze, co pominął i dlaczego.

Nazwa scalonej czynności to domyślnie nazwy części po kolei – możesz ją poprawić. Okienko pyta tylko wtedy, gdy trzeba: o czas (suma pracy albo od startu pierwszej do końca ostatniej, gdy się różnią), o INT/EXT (gdy części są różne), o element (gdy różne) i o zależności, które zmieniłyby sens (czekać na koniec całej scalonej czynności albo zachować swój czas). Scalona czynność ma numer pierwszej, dalsze numery cofają się razem z odwołaniami. Czynności różnych osób nie da się scalić – najpierw przydziel je do jednej osoby.

Wstawianie między wiersze

Kółko + na krawędzi wierszy – opis z obrazkami w rozdziale 4.4.

11.Widok wykresu

12.Porównanie z innym projektem

Żeby zobaczyć, o ile nowa wersja przezbrojenia jest krótsza od początkowej, doczytaj drugi projekt: Projekt → Porównaj z innym projektem…. Z listy (Twoje i publiczne projekty) wybierz Porównaj, a potem odpowiedz na dwa pytania:

• czy projekt referencyjny to stan wcześniejszy (przed obecnie przerabianym), czy późniejszy;
• czy umieścić go pod, czy nad obecnym projektem.

Projekt referencyjny jest tylko do odczytu: widać go wyłącznie na wykresie (bez tabeli), zawsze zwinięty, bez przeciągania i łączenia. Dymek nad jego paskiem działa i podaje nazwę projektu. Po doczytaniu oba projekty są zwinięte (obecny możesz rozwinąć). Oba są wyrównane do początku przezbrojenia (stop linii) – pokazuje go linia „Początek obu przezbrojeń”.

Pod oboma projektami wiersz Różnica (koniec przezbrojeń) ma pasek od końca krótszego do końca dłuższego przezbrojenia: zielony, gdy późniejszy stan jest krótszy, czerwony, gdy dłuższy. Liczba obok to różnica postoju „po − przed”, np. -16:00 min (-40%). Ta sama wartość jest w kaflu Różnica postoju nad wykresem. Porównanie wyłączasz w Projekt → Zakończ porównanie.

13.Wskaźniki

14.Ostrzeżenia

Zakładka Ostrzeżenia (i kafel nad wykresem). Kliknięcie ostrzeżenia zaznacza pozycję i przewija do niej wykres.

• Czynność zewnętrzna w czasie postoju – przenieś ją przed stop albo po starcie.
• Czynność wewnętrzna poza postojem – sprawdź, czy klasyfikacja INT/EXT jest właściwa.
• Konflikt osoby – ta sama osoba w dwóch nakładających się czynnościach.
• Brak osoby, nieznany lub nieczytelny poprzednik, pętla zależności.
• Zależność przesunęła start – czynność zaczyna się później, niż wpisano w „Start ≥”.

15.Analiza SMED krok po kroku

1. Nagraj albo zaobserwuj przezbrojenie i zapisz każdą czynność: kto, co, przy czym, ile trwa. Pomysły i obserwacje wpisuj od razu w Uwagi / pomysł.
2. Ustaw kolejność zależnościami – tak, jak było naprawdę. Linie odniesienia oznaczą zdarzenia zewnętrzne (np. przyjazd pociągu logistycznego).
3. Sklasyfikuj każdą czynność jako INT albo EXT wg stanu obecnego.
4. Oceń: ścieżka krytyczna, czekanie osób (grupowanie wg osoby), zajętość elementów, Pareto typów, ostrzeżenia.
5. Zapisz stan obecny jako projekt.
6. Stan docelowy: Zapisz jako nowy projekt pod inną nazwą i w kopii przenieś czynności EXT przed stop, podziel czynności na część zewnętrzną i wewnętrzną, zmień kolejność i przydział osób. Porównaj postój obu projektów.

Kandydaci do usprawnienia i potencjał

Zanim zmienisz analizę, zaznacz pomysły już w stanie obecnym. W kolumnie Usprawnienie wybierz kierunek zmiany – przy czynności INT albo EXT:

• → EXT – czynność można zrobić przed zatrzymaniem albo po starcie linii (np. podstawienie folii),
• ⇉ równolegle – razem z inną czynnością albo przez inną osobę,
• ✂ skrócić – uprościć, np. szybkozłącza zamiast śrub,
• 🗑 wyeliminować – czynność zbędna (szukanie, chodzenie, poprawki).

Dymek nad nagłówkiem kolumny przypomina też pytania ECRS: Eliminuj, Łącz, Zmień kolejność / miejsce, Upraszczaj. Opis pomysłu wpisz jak dotąd w Uwagi / pomysł.

W kolumnie Potencjał jest czas, który pomysł może zaoszczędzić. Przy → EXT i wyeliminować program wpisuje sam cały czas czynności (szara podpowiedź) – możesz go zmienić, a puste pole przywraca cały czas. Przy ✂ i ⇉ wpisz, ile da się zyskać. Potencjał nie może być dłuższy niż czas czynności.

Obie kolumny pokazuje i ukrywa przycisk Kolumny usprawnień (na telefonie Usprawnienia) obok „Kolumny filmu” albo Widok → Pokaż kolumny usprawnień. Kreski wierszy i kafel „Potencjał” zostają też przy ukrytych kolumnach.

Na wykresie pasek → EXT ma zielone ukośne paski, a pozostałe kierunki – znak na początku paska (⇉ ✂ 🗑). Nad wykresem pojawia się kafel Potencjał – postój krótszy o. Duża liczba to realne skrócenie postoju: program przelicza harmonogram tak, jakby wszystkie pomysły już wdrożono. Mniejszym drukiem (maks.) – suma potencjałów na ścieżce krytycznej, czyli górna granica.

Dymek kafla pokazuje całą statystykę:

• a) suma wszystkich potencjałów – oszczędność pracy, nie musi skracać postoju,
• b) na ścieżce krytycznej – tu pomysł może skrócić postój (górna granica),
• c) czynności EXT – mniej pracy, postój bez zmian,
• d) INT z zapasem – postój skróci się najwyżej o część ponad zapas,
• e) postój po wdrożeniu wszystkich pomysłów – realna poprawa,
• podział według kierunku.

Dymek komórki Usprawnienie i dymek paska podają, do której grupy należy czynność i o ile skróciłby postój sam ten jeden pomysł – tak łatwiej wybrać, od czego zacząć warsztat.

16.Projekty i konto

• Konto → Zaloguj – logowanie wspólne dla LeanSigma.pl: e-mail i jednorazowy kod z wiadomości.
• Projekt → Otwórz / zarządzaj projektami – Twoje projekty (otwórz, publikuj / ukryj, usuń) i projekty publiczne (otwórz, skopiuj do swoich).
• Projekt → Zapisz – nadpisuje Twój otwarty projekt. Przy przykładzie lub cudzym projekcie program zapyta o nazwę i zapisze nową kopię.
• Projekt publiczny innej osoby jest tylko do odczytu – najpierw Skopiuj do swoich.
• Konto → Wyczyść sesję – porzuca niezapisane zmiany i wraca do przykładu.

Zmiany w sesji nie zapisują się same. Gdy analiza ma zmiany, których nie zapisałeś w bazie, obok nazwy widać ● niezapisane zmiany; przy zamykaniu karty przeglądarka zapyta, czy na pewno wyjść, a przy otwieraniu innego projektu – czy porzucić zmiany. Cofnięcie (Ctrl+Z) do stanu zapisanego zdejmuje znacznik.

Tryb demo (dla zalogowanych)

Projekt → Tryb demo… pokazuje analizę krok po kroku – na szkoleniu, warsztacie albo na rzutniku. W oknie wybierasz, co pokazać: bieżącą analizę albo projekt z listy (Twoje i publiczne). Przed demo zapisz projekt – demo niczego nie zmienia, ale tak jest bezpieczniej.

• Tabela i wykres zaczynają się puste. Pozycje pojawiają się po kolei według czasu startu – zawsze po swoich poprzednikach, więc strzałki mają skąd wychodzić. Nowy wiersz i pasek są na chwilę podświetlone.
• Tabela i wykres same się przewijają do nowej pozycji, a gdy wykres przestaje mieścić się w oknie, program zmniejsza skalę. Kafle (postój, INT, EXT…) liczą się na bieżąco.
• Nad wykresem jest pasek: ⏮ na początek, ⏪ krok wstecz, ▶ / ⏸ odtwarzaj / pauza, ⏩ następny krok, ⏭ na koniec, licznik kroków, tempo (1–5 s na krok) i podpis – duża nazwa czynności, osoba, INT/EXT, czas i uwaga.
• Klawisze: spacja – odtwarzaj / pauza, ← → – krok, Home / End – początek / koniec, Esc – zakończ.
• W czasie demo analizy nie można zmieniać. Po ostatnim kroku demo czeka; Zakończ demo przywraca pełny widok i skalę sprzed demo.

17.Eksport, raport, plik .SMED

• Plik → Eksportuj wykres PNG – obraz wykresu z nazwami wierszy, w podwójnej rozdzielczości (do raportu, prezentacji).
• Plik → Eksportuj wykres SVG – wykres wektorowy do dalszej obróbki.
• Plik → Kopiuj tabelę (do Excela) – tabela trafia do schowka; wklej ją do arkusza.
• Plik → Eksportuj do Excela (XLSX) – plik z trzema arkuszami: Czynności (wszystkie kolumny tabeli w kolejności widoku, kolumny filmu, gdy są dane z filmu; INT / EXT w kolorach), Podsumowanie (dane analizy, wskaźniki, porównanie z drugim projektem, obciążenie osób) i Wykres (obraz wykresu). Każdy czas jest dwa razy: jako czas Excela [g]:mm:ss – można go sumować – i w sekundach w kolumnach na końcu arkusza (grupa do zwijania przyciskiem „−” nad nagłówkami). Czasu ujemnego (przed stopem) Excel nie pokazuje jako czasu, dlatego w kolumnie czasu jest tekst, np. -0:08:00, a liczba – w kolumnie sekund.
• Plik → Raport do druku / PDF… – otwiera okno drukowania: na pierwszej stronie nagłówek analizy, wskaźniki, porównanie i wykres, od drugiej strony tabela czynności. Układ strony (pionowy lub poziomy) program dobiera sam tak, żeby wykres był jak największy. Do PDF wybierz drukarkę „Zapisz jako PDF”; zaznacz „Grafika w tle”, jeśli kolory INT / EXT nie są widoczne.

Eksperymentalny eksport do Excela (administrator)

Plik → Eksperymentalny eksport do Excela… zapisuje „żywy” harmonogram – Excel sam liczy start i koniec czynności z połączeń (FS, SS, FF, SF, opóźnienia, „Start ≥”). Arkusze:

• Czynności (formuły) – zmień czas w żółtej komórce „Czas [s]” (albo „Start ≥ [s]”), a czynności połączone za nią przesuną się same.
• Podsumowanie – postój, suma INT i suma EXT liczy Excel; pozostałe wskaźniki są z chwili eksportu.
• Gantt – wykres – wykres słupkowy Excela (INT czerwone, EXT zielone, oś w minutach).
• Gantt – kratki – jedna kolumna to krok czasu (dobrany sam, można go zmienić w żółtej komórce); kolor kratki pokazuje czynność, jasne tło – postój linii od STOP do START.
• Wykres – obraz – obraz wykresu z SMED ze strzałkami.

Nie sortuj arkusza czynności (filtrować można); nowa czynność dopisana w Excelu nie ma formuł. Na razie tylko dla administratora.

Import z Excela (administrator)

Plik → Pobierz wzór importu (Excel) zapisuje wzór z dwiema zakładkami: Przykład (wypełniona analiza – 10 pozycji: przygotowanie EXT, STOP, przezbrojenie INT, START, prace EXT po przezbrojeniu) i Analiza (pusta). W każdej zakładce wiersze 1–8 to dane analizy (nazwa, firma, linia, wyrób z → na, notatka, numery pozycji STOP i START), w wierszu 10 są nagłówki – wszystkie kolumny tabeli, czynności wpisujesz od wiersza 11. Start, Koniec i Zapas (szare) wylicza program. INT/EXT, Rodzaj i Usprawnienie mają w Excelu listę wyboru, a kolumny czasu są tekstowe – wpisz np. 1:30, 90 albo 1m30s.

Zakładek może być wiele (np. kilka przezbrojeń w jednym pliku) – byle każda miała format wzoru. Nie zmieniaj opisów w kolumnie A ani nagłówków; nagłówki mogą być po polsku albo po angielsku.

Plik → Importuj z Excela… – wybierz plik, a program pokaże zakładki: te w formacie wzoru można zaznaczyć, przy pozostałych widać, dlaczego nie pasują. Wczytana zakładka staje się nową, niezapisaną analizą (do bazy zapisujesz ją przez Projekt → Zapisz). Jeśli coś się nie zgadza (zły numer, nieznany poprzednik, nieczytelny czas…), program niczego nie wczytuje i pokazuje listę błędów z numerami wierszy Excela.

Plik projektu .SMED (administrator)

Projekt → Zapisz do pliku .SMED… zapisuje bieżącą analizę na dysku (wszystkie pozycje z kolumnami filmu, zależności, początek i koniec postoju, dane analizy). Projekt → Wczytaj z pliku .SMED… wczytuje taki plik jako nowy, niezapisany projekt – do bazy zapisujesz go potem przez Projekt → Zapisz. Jeżeli w sesji są zmiany, program najpierw pyta. Plik .SMED to spakowany (ZIP) plik projekt.json. Na razie zapis i odczyt pliku są dostępne tylko dla administratora – dla pozostałych pozycje są przygaszone.

18.Skróty klawiszowe

19.Częste pytania

Dlaczego nie mogę przesunąć paska w lewo?

Trzyma go zależność. Komunikat na dole okna wykresu podaje którą – kliknij Rozłącz, jeśli naprawdę nie obowiązuje.

Przesunąłem pasek w prawo i strzałka zrobiła się przerywana.

To poprawne: zależność nadal obowiązuje, ale czynność zaczyna się później, niż wymaga. Żeby wrócić do startu „zaraz po poprzedniku”, wyczyść pole Start ≥.

Jak zaplanować coś „od 5. minuty”?

Dodaj linię odniesienia z czasem 5:00 i wpisz jej numer jako poprzednika czynności. Gdy przesuniesz linię, czynność przesunie się razem z nią.

Jak zmienić kolejność czynności w tabeli?

Samo miejsce w tabeli: przyciski ↑ / ↓ w wierszu albo Alt+↑/↓ (rozdział 4.7). Kolejność w czasie: przeciągnij pasek (5), zmień połączenia (6) albo wpisz „Start ≥” – przy sortowaniu wg startu wiersz sam zmieni miejsce. Numery według czasu nadaje od nowa Edycja → Przenumeruj.

Czy można pracować na telefonie?

Tak – wykres przewija się palcem, a etykiety i oś zostają na miejscu. Do większej analizy wygodniejszy jest komputer.

Numery są nie po kolei.

Edycja → Przenumeruj wg czasu startu nada numery wg startu i sam przepisze wszystkich poprzedników.